Bir kompost yığınının en sık karşılaştığı sorun, azot fazlası ve karbon eksikliğidir: mutfak artıkları, çim biçintisi ve yeşil bitki atıkları kolay bulunur, hızlı birikir ve tek başlarına bırakıldıklarında ıslak, sıkışmış, kokan bir kütleye dönüşür. Ağaç talaşı, budama kırıntısı, testere tozu ve ağaç kabuğu gibi malzemeler tam da bu noktada devreye girer. Doğru boyutta ve doğru oranda kullanıldığında yığının hem karbon bütçesini hem de hava boşluklarını aynı anda düzeltirler. Yanlış kullanıldığında ise aylarca hiç ayrışmayan, hatta bahçeye verildiğinde bitkinin azotunu çalan bir yük haline gelirler.
Kompostlamanın motoru mikroorganizmalardır ve bu canlılar karbonu enerji, azotu ise hücre yapısı için kullanır. İdeal başlangıç karbon/azot (C/N) oranı yaygın olarak 25:1 ile 30:1 arasında verilir. Odun ürünleri karbon kaynağı olarak bu denklemin en yoğun ucunda yer alır; küçük hacimlerle büyük düzeltmeler yapmanızı sağlar.
| Malzeme | Yaklaşık C/N oranı | Ayrışma hızı |
|---|---|---|
| Testere tozu / ince talaş | 400–500:1 | Yavaş (ince olduğu için ıslanınca sıkışır) |
| Odun yongası (2–4 cm) | ~400:1 | Çok yavaş, ama havalandırıcı |
| Ağaç kabuğu | 100–130:1 | Yavaş |
| Kuru yaprak | 50–60:1 | Orta |
| Saman | ~75:1 | Orta |
| Mutfak artığı | 15–20:1 | Hızlı |
| Çim biçintisi | 15–20:1 | Çok hızlı |
Pratik sonuç şu: bir kova çim biçintisinin yarattığı azot fazlasını dengelemek için birkaç kova kuru yaprak gerekirken, çok daha az hacimde talaş aynı işi görebilir. Ancak bu yoğunluk iki ucu keskin bir bıçaktır; ölçüsüz eklenen talaş yığını 60:1 üzerine çıkarır ve ayrışma neredeyse durur.
Odunun karbonu, yaprak veya kağıttaki karbondan farklıdır. Selülozun etrafını saran lignin, bakterilerin değil ağırlıklı olarak mantarların parçalayabildiği bir polimerdir. Bu yüzden odun ürünleri, sıcak kompost yönteminin 55–65 °C aralığındaki termofilik fazında bile büyük ölçüde bütün kalır. Yumuşak ağaçlar (çam, ladin) sert ağaçlara (meşe, kayın) göre daha hızlı ayrışır; meşe yongasının bahçe koşullarında tamamen humusa dönüşmesi iki yılı bulabilir.
Aynı ağaçtan çıkan iki malzeme, boyut nedeniyle taban tabana zıt davranır:
| Kaynak | Durum | Gerekçe |
|---|---|---|
| İşlenmemiş masif ağaç talaşı | Uygun | Yalnızca selüloz, lignin ve reçine içerir |
| Budama parçalayıcısından çıkan yonga | Uygun | Yaprak karışımı sayesinde C/N'si daha ılımlıdır |
| Boyalı, verniklenmiş, cilalı ahşap | Kullanmayın | Ağır metal ve çözücü kalıntısı riski |
| Basınçlı emprenye (yeşilimsi) kereste | Kullanmayın | Bakır ve arsenik bileşikleri toprakta kalıcıdır |
| Sunta, MDF, kontrplak | Kullanmayın | Formaldehit esaslı yapıştırıcılar içerir |
| Kedi kumu olarak kullanılmış talaş | Dikkatli | Patojen riski; yalnızca sıcak kompostta |
| Ceviz (juglon içeren) talaşı | Sınırlı | Tam olgunlaşmış kompostta sorun çı |